Lucht-water, lucht-lucht of bodemwarmtepomp?

Er zijn vier hoofdsoorten warmtepompen: lucht-water, lucht-lucht, bodem- of water-water en de ventilatiewarmtepomp. Ze verschillen in waar ze de warmte vandaan halen en hoe ze die in huis afgeven. Alleen een warmtepomp die het cv-water verwarmt, werkt met je radiatoren of vloerverwarming en kan met een voorraadvat ook warm tapwater maken. Een lucht-luchtwarmtepomp is in feite een airco die verwarmt: per ruimte, zonder warm water en zonder ISDE-subsidie.

Inhoudelijk gecontroleerd op 7 november 2026

De soorten in één overzicht

De naam van een warmtepomp zegt eerst waar de warmte vandaan komt en daarna waar die naartoe gaat.

• Lucht-water: warmte uit de buitenlucht, afgegeven aan het cv-water. Verkrijgbaar als hybride of volledig elektrisch.
• Lucht-lucht: warmte uit de buitenlucht, direct afgegeven aan de lucht in één ruimte. Dit is een airco met verwarmfunctie.
• Bodem-water: warmte uit de bodem via een gesloten bron, afgegeven aan het cv-water.
• Water-water: warmte uit grondwater dat via een open bron wordt opgepompt.
• Ventilatiewarmtepomp: warmte uit de lucht die je mechanische ventilatie afzuigt, afgegeven aan het cv-water.

Lucht-waterwarmtepomp: werkt met je cv-systeem

Een lucht-waterwarmtepomp haalt met een buitenunit warmte uit de buitenlucht en geeft die via een binnenunit af aan je radiatoren of vloerverwarming. Hij bestaat als hybride, samen met de cv-ketel, en als volledig elektrisch systeem dat ook het warme tapwater maakt.

Er zijn drie opstellingen:

• Split: een buitenunit en een aparte binnenunit, verbonden met leidingen.
• Monoblock buiten: alle techniek in één buitenapparaat, met waterleidingen naar binnen. Bij all-electric staat binnen alleen nog een voorraadvat.
• Monoblock binnen: het hele apparaat staat in huis, bijvoorbeeld op zolder, met twee luchtkanalen door dak of gevel. Er staat dan niets in de tuin, maar de kans op geluid in huis is groter.

Een buitenunit heeft een ventilator en een compressor en maakt dus geluid. Voor een buiten opgestelde installatie bij een direct aangrenzende woning geldt een maximale waarde van 40 dB. Hoe je de plek kiest en laat berekenen, lees je in warmtepomp-buitenunit plaatsen.

Een lucht-waterwarmtepomp werkt ook bij vorst. Volgens Milieu Centraal wordt een volledig elektrisch systeem meestal zo gekozen dat het de woning tot min 10 graden warm houdt. Is het nog kouder, dan springt een elektrische naverwarmer bij, wat aanzienlijk meer stroom kost.

Lucht-luchtwarmtepomp: verwarmen met een airco

Een lucht-luchtwarmtepomp is een split-airco die ook kan verwarmen. Hij haalt warmte uit de buitenlucht en blaast die rechtstreeks de kamer in. Er is geen koppeling met radiatoren of cv-water.

• Per ruimte: een binnenunit verwarmt alleen de ruimte waarin hij hangt. Meer ruimtes betekent meer binnenunits.
• Rendement: een moderne airco met energielabel A++ of hoger is volgens Milieu Centraal ongeveer even zuinig als een lucht-waterwarmtepomp. Een minder zuinig model verbruikt bij verwarmen juist veel stroom.
• Comfort: de warme lucht kan als tocht voelen.
• Geen warm tapwater: daarvoor blijft een cv-ketel, boiler of warmtepompboiler nodig.
• Geen ISDE: RVO geeft geen subsidie voor een lucht-luchtwarmtepomp. Europese regels zien dit type als airconditioning.
• Koelen: in de zomer koelt een airco krachtiger dan een lucht-waterwarmtepomp via radiatoren.

Lucht-lucht past vooral bij kleine woningen, woningen zonder cv-systeem of radiatoren, en als bijverwarming. In die laatste rol bespaar je er in het voor- en najaar gas mee.

Bodemwarmtepomp: stil en zuinig, maar met een bron

Een bodem-waterwarmtepomp haalt warmte uit de grond via een gesloten circuit van leidingen in een boorgat. Milieu Centraal noemt als voorbeeld een bron van 80 meter diep. Omdat de bodemtemperatuur het hele jaar vrij constant is, ligt het rendement hoger dan bij een luchtwarmtepomp. Milieu Centraal noemt voor ruimteverwarming met een bodemwarmtepomp een rendement van 500 procent en voor warm water ongeveer 230 procent.

• Geen buitenunit: geen ventilator buiten en dus geen geluid in de tuin.
• Zuinig koelen: diep in de bodem is het zo'n 12 graden, waardoor je via vloerverwarming met weinig stroom kunt koelen.
• Ruimte en aanleg: er moet voldoende, goed bereikbare ruimte zijn voor het boren. De aanleg is ingrijpend en duurt langer, waardoor bodemwarmte vaker in nieuwbouw wordt toegepast.
• Isolatie: dit systeem vraagt een redelijk tot goed geïsoleerde woning en een afgiftesysteem dat op lage temperatuur werkt.

Melding en vergunning

Voor een gesloten bodemenergiesysteem is de gemeente het bevoegd gezag. Je doet ten minste 4 weken voor de start een melding, met onder meer het bodemzijdig vermogen en de gegevens van ontwerper, installateur en boorbedrijf. Het erkende bedrijf dat het systeem aanlegt, geeft een verklaring af over het energierendement. Gemeenten kunnen in het omgevingsplan gebieden aanwijzen met eigen regels voor bodemenergie en bepalen waar een vergunning nodig is. Een open systeem, dat grondwater oppompt, heeft een omgevingsvergunning nodig. Controleer je adres daarom vooraf via de Vergunningcheck van het Omgevingsloket.

Ventilatiewarmtepomp: klein en zonder buitenunit

Een ventilatiewarmtepomp haalt warmte uit de lucht die je mechanische ventilatie afzuigt. Hij komt in de plaats van de ventilatiebox en is ongeveer even groot. Milieu Centraal noemt dit type geschikt voor woningen met mechanische afzuiging, wat veel huizen hebben die tussen 1976 en 2000 zijn gebouwd. Met balansventilatie heeft het geen zin, omdat de warmte uit de ventilatielucht dan al wordt gebruikt.

Hoeveel warmte hij levert, hangt af van de hoeveelheid ververste lucht. Daarom werkt een ventilatiewarmtepomp meestal samen met een cv-ketel. Alleen in goed geïsoleerde woningen is volgens Milieu Centraal geen andere warmtebron nodig.

Warm tapwater en het boilervat

Of een warmtepomp ook je douchewater verwarmt, hangt af van het type:

• Hybride lucht-water: de cv-ketel blijft het warme water maken.
• All-electric lucht-water en bodem-water: de warmtepomp verwarmt een voorraadvat. Milieu Centraal noemt gemiddeld 80 liter voor 2 personen, 150 liter voor 4 personen en 220 liter voor 6 personen.
• Lucht-lucht: geen warm water, je hebt altijd een aparte oplossing nodig.
• Ventilatiewarmtepomp: afhankelijk van het model voor verwarming, warm water of beide. Controleer dit per toestel.

Een binnenunit met voorraadvat voor vier personen is ongeveer zo groot als een hoge koelkast. Is er op één plek geen ruimte, dan kan het vat soms los worden geplaatst, bijvoorbeeld onder een schuin dak achter het knieschot. Een losse warmtepompboiler maakt alleen warm water en gebruikt volgens Milieu Centraal een elektrische naverwarmer die af en toe boven de 60 graden gaat tegen legionella. Heb je zonnepanelen, dan kun je het vat overdag opwarmen met je eigen stroom.

ISDE-subsidie in hoofdlijnen

Als eigenaar-bewoner kun je bij RVO ISDE-subsidie aanvragen voor een lucht-water-, grond-water- of water-waterwarmtepomp. Lucht-luchtwarmtepompen zijn uitgesloten. De hoofdpunten voor 2026:

• Je krijgt altijd minimaal €500. Het exacte bedrag hangt af van het toestel op de meldcodelijst.
• Je laat de warmtepomp eerst door een bouwinstallatiebedrijf installeren en vraagt daarna binnen 24 maanden aan.
• De woning is gebouwd vóór 1 januari 2019, of de omgevingsvergunning is vóór 1 juli 2018 aangevraagd.
• Split lucht-waterwarmtepompen met minder dan 3 kilo koudemiddel en een GWP boven 750 komen sinds 2026 niet meer in aanmerking.

Voor 2027 heeft RVO wijzigingen aangekondigd die nog definitief moeten worden. Het bedrag per kW voor lucht-waterwarmtepompen daalt dan van €225 naar €120. Voor andere soorten warmtepompen blijft het bedrag per kW gelijk. Koop je uiterlijk 31 december 2026 en laat je in 2027 installeren, dan geldt nog het tarief van 2026. Als bewijs noemt RVO onder meer een getekende offerte of opdrachtbevestiging uit 2026. Meer over bedragen en voorwaarden lees je in warmtepomp kosten en ISDE 2026.

Netaansluiting en netcongestie

Een warmtepomp vraagt elektrisch vermogen, maar volgens Milieu Centraal meestal geen zwaardere aansluiting:

• Een driefasenaansluiting is meer dan zwaar genoeg.
• Een hybride warmtepomp kan bij elke aansluiting, omdat die minder vermogen vraagt.
• Een volledig elektrische warmtepomp lukt vaak ook op een eenfaseaansluiting van 1x35 A, bijvoorbeeld in een kleinere, goed geïsoleerde woning. Op 1x25 A is minder mogelijk.
• Met load balancing gaat de warmtepomp tijdelijk minder hard werken als je bijvoorbeeld kookt op inductie, zodat de hoofdzekering niet overbelast raakt.
• Een goed gekozen vermogen voorkomt dat de elektrische naverwarmer vaak bijspringt, juist op momenten dat het net al druk is.

Sinds 1 juli 2026 kunnen in gebieden met een vol stroomnet ook huishoudens op een wachtlijst komen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. In onze regio is Liander de netbeheerder in Nijkerk en Hoevelaken, en Stedin in Amersfoort en Leusden. Laat daarom eerst beoordelen wat je huidige aansluiting aankan voordat je een verzwaring aanvraagt. Lees meer op onze pagina over het stroomnet en in wachtlijst voor een zwaardere aansluiting.

Welk type past bij jouw woning?

Gebruik dit overzicht als eerste richting. De definitieve keuze volgt uit warmteverlies, afgiftesysteem, ruimte en aansluiting.

• Woning van vóór 1975, nog weinig geïsoleerd: eerst isoleren en beginnen met een hybride lucht-waterwarmtepomp. Zie hybride of all-electric.
• Rijtjeshuis of hoekwoning uit 1976 tot 2000 met mechanische afzuiging: een hybride lucht-waterwarmtepomp of een ventilatiewarmtepomp. Let bij een buitenunit op de afstand tot de buren.
• Goed geïsoleerde woning met radiatoren die de 50-gradentest halen: een volledig elektrische lucht-waterwarmtepomp, met binnen ruimte voor een voorraadvat. Zie warmtepomp met radiatoren.
• Vrijstaande woning of nieuwbouw met een goed bereikbare tuin: een bodemwarmtepomp is het overwegen waard, zeker als je stil wilt verwarmen en zuinig wilt koelen.
• Appartement of kleine woning zonder cv-systeem: lucht-lucht per ruimte, met een aparte oplossing voor warm water. Bij een VvE is voor een buitenunit op gevel of dak meestal toestemming nodig.
• Monument of beschermd stadsgezicht: een zichtbare buitenunit vraagt vaak een vergunning. Een bodemwarmtepomp heeft geen buitenunit. Bij een monoblock binnen staat niets in de tuin, maar die vraagt wel doorvoeren in dak of gevel.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn huis helemaal verwarmen met een airco?

In een kleine woning kan dat, maar iedere binnenunit verwarmt alleen zijn eigen ruimte. Voor meerdere kamers heb je meerdere units nodig. Warm water moet je apart regelen en ISDE-subsidie is niet mogelijk. Kies een model met energielabel A++ of hoger.

Is een bodemwarmtepomp zuiniger dan een luchtwarmtepomp?

Ja, omdat de bodem een vrij constante temperatuur heeft, ook in de winter. Daar staat tegenover dat de aanleg met een boring ingrijpender en duurder is dan een buitenunit. Of dat opweegt, hangt af van je woning, tuin en plannen voor koelen.

Krijg ik subsidie voor een ventilatiewarmtepomp?

Milieu Centraal geeft aan dat je voor een ventilatiewarmtepomp subsidie kunt krijgen. Of jouw toestel in aanmerking komt en voor welk bedrag, zie je aan de meldcode op de actuele meldcodelijst van RVO.

Wat zijn pvt-panelen?

Pvt-panelen zijn zonnepanelen die stroom opwekken en aan de achterkant warmte uit de buitenlucht halen. Ze worden gecombineerd met een volledig elektrische warmtepomp en vervangen de buitenunit. De aanschafkosten zijn volgens Milieu Centraal hoger dan bij een warmtepomp met buitenunit.

Laat je keuze onderbouwen

Twijfel je tussen lucht-water, lucht-lucht of een bodembron? Bekijk onze warmtepompoplossingen of neem contact op, dan beoordelen we je woning, aansluiting en de plek voor de unit. Lees ook is mijn woning geschikt voor een warmtepomp.

Bronnen

• Milieu Centraal: welke warmtepompen zijn er?
• Milieu Centraal: warmtepomp, tips en uitleg (rendement en netcongestie)
• Milieu Centraal: volledig elektrische warmtepomp
• Milieu Centraal: ventilatiewarmtepomp
• Milieu Centraal: airco en ventilatoren
• RVO: ISDE warmtepomp woningeigenaren
• RVO: ISDE veelgestelde vragen woningeigenaren
• RVO: ISDE meldcodelijsten
• RVO: ISDE, wat wijzigt er vanaf 2027?
• IPLO: toepassingsbereik en melding gesloten bodemenergiesystemen
• IPLO: milieubelastende activiteit bodemenergiesysteem
• IPLO: bodemenergie, dit is veranderd
• IPLO: geluid van bouwwerkinstallaties bij verbouw
• Omgevingsloket: Vergunningcheck