Netcongestie thuis: wat betekent het voor jou?

Bohm Energy

07-11-2026

min leestijd

Thuisbatterij en laadpunt bij een carport van een woning

Netcongestie betekent dat het stroomnet in een gebied op drukke momenten vol zit. Voor je bestaande aansluiting verandert er meestal niets: volgens Netbeheer Nederland verandert er niets als je geen nieuwe of zwaardere aansluiting nodig hebt. Wil je wel verzwaren, dan kun je sinds 1 juli 2026 in een congestiegebied op een wachtlijst komen. Vaak past er meer op je huidige aansluiting dan je denkt, zeker als je stroomgebruik verschuift buiten de piek van 16.00 tot 21.00 uur.

Inhoudelijk gecontroleerd op 7 november 2026

Wat is netcongestie precies?

Bij netcongestie kunnen kabels en stations op drukke momenten niet alle gevraagde stroom tegelijk vervoeren. De gemeente Leusden schrijft dat er ook in Leusden weinig ruimte op het net is. Netbeheerders breiden het net uit, maar dat kost jaren. Liander schrijft dat wachttijden voor een nieuwe of zwaardere aansluiting in sommige gevallen kunnen oplopen tot drie jaar.

Voor een huishouden zit het effect vooral in twee dingen: of je een nieuwe of zwaardere aansluiting krijgt, en hoe je met je verbruik en opwek omgaat op drukke momenten.

Afnamecongestie en invoedingscongestie

Netbeheerders maken onderscheid tussen twee richtingen. De landelijke capaciteitskaart toont ze ook apart: afname gaat over ruimte voor extra verbruik, teruglevering over ruimte om stroom terug te leveren.

Afname: de avondpiek

Afnamecongestie ontstaat als veel mensen tegelijk stroom vragen. Stedin noemt het tijdvak tussen 16.00 en 21.00 uur, vooral op werkdagen, met voorbeelden als elektrisch koken, de vaatwasser en het opladen van de elektrische auto. Leusden schrijft dat het in de winter vooral druk is tussen 16.00 en 21.00 uur.

Invoeding: de zonnige middag

Invoedingscongestie ontstaat als veel zonnepanelen tegelijk terugleveren. Stedin noemt als merkbaar gevolg dat zonnepanelen geen stroom terugleveren omdat de omvormer is uitgevallen door spanningsproblemen, en raadt aan om overdag zoveel mogelijk je eigen zonnestroom te gebruiken.

In onze regio spelen beide richtingen. Liander heeft voor het congestiegebied Nijkerk zowel een onderzoek voor afname als voor teruglevering gepubliceerd.

Huisaansluiting, verzwaring en grootverbruik

Voor netcongestie maakt het veel uit welk type aansluiting het betreft. Stedin rekent aansluitingen tot 3 x 80 ampère tot kleinverbruik. Daarbinnen en daarboven zijn grofweg drie situaties:

Gewone huisaansluiting. Volgens Liander hebben veel huishoudens één fase met maximaal 35 ampère. Dat is genoeg voor gewone huishoudelijke apparaten, elektrisch koken op een 1-fasekookplaat, ongeveer 12 zonnepanelen en een kleine hybride warmtepomp.
Verzwaring. Een stap naar een zwaardere aansluiting, bijvoorbeeld van 1-fase naar 3-fase of naar 3 x 35 ampère. Stedin noemt verbouwen, elektrisch koken en een laadpaal als situaties waarin dit nodig kan zijn. Een verzwaring is een aanvraag bij de netbeheerder en valt daardoor onder de wachtlijstregels.
Grootverbruik. Aansluitingen groter dan 3 x 80 ampère, zoals bedrijfspanden en zonneparken. Daarvoor gelden aparte procedures, en de landelijke capaciteitskaart is vooral voor deze groep bedoeld.

Liander en Stedin schrijven allebei dat een zwaardere aansluiting lang niet altijd nodig is. Vaak past er meer op de bestaande aansluiting dan gedacht. Laat daarom eerst uitrekenen wat je huidige aansluiting aankan voordat je een verzwaring aanvraagt.

Wat er sinds 1 juli 2026 is veranderd

Tot 1 juli 2026 kregen kleinverbruikers in congestiegebieden automatisch capaciteit. Dat is gestopt. Sinds die datum komen in congestiegebieden alle nieuwe aanvragen, groot en klein, op één wachtlijst. De volgorde volgt het prioriteringskader van de ACM. Netbeheer Nederland schrijft dat sommige aanvragers daardoor snel capaciteit krijgen en anderen mogelijk meerdere jaren moeten wachten, afhankelijk van de regio.

Aanvragen van kleinverbruikers die vóór 1 juli 2026 zijn ontvangen, worden volgens de oude werkwijze afgehandeld. Die klanten worden in de meeste gevallen nog aangesloten.

De Rijksoverheid schrijft dat er in de regio Utrecht, Flevoland en Gelderland sinds 1 juli 2026 geen ruimte op het stroomnet is voor nieuwe of zwaardere aansluitingen, en dat nieuwe verzoeken op een wachtlijst komen. Lopende aanvragen gaan door. Nijkerk en Hoevelaken liggen in Gelderland, Amersfoort en Leusden in Utrecht. De netbeheerders geven per gebied wel meer detail.

Wat Liander en Stedin melden voor onze regio

Nijkerk en Hoevelaken (Liander)

Nijkerk en Hoevelaken vallen onder netbeheerder Liander. Wil je weten wat er op jouw adres speelt, gebruik dan de stroomnetchecker van Liander. Voor teruglevering in het gebied rond Nijkerk verwachtte Liander in een onderzoek van 17 oktober 2024 dat de tekorten rond het vierde kwartaal van 2026 deels worden opgelost. Landelijk telde Liander op 2 juni 2026 ongeveer 7.300 huishoudens en kleinzakelijke klanten die langer dan gewenst wachten op een nieuwe of zwaardere aansluiting.

Amersfoort (Stedin)

Volgens Stedin geldt sinds 17 november 2022 afnamecongestie op het hoogspanningsnet van TenneT voor de hele provincie Utrecht. Sinds 1 juli 2026 geldt in een deel van de provincie een aansluitpauze, onder meer rond de stad Utrecht, Woerden, De Ronde Venen, Zeist en Houten. Voor Amersfoort, Bunschoten en Soest schrijft Stedin dat er geen aansluitpauze geldt. Daarnaast schrijft Stedin dat aanvragen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting van consumenten sinds 1 juli 2026 op de wachtlijst komen, met een wachttijd die afhangt van hoe vol het net in je gebied is.

De gemeente Amersfoort meldt dat het laadvermogen van openbare laadpalen van november 2026 tot en met februari 2027 afhangt van de drukte op het net. Vooral tussen 6.00 en 11.00 uur en tussen 16.00 en 22.00 uur kan laden daar tijdelijk langzamer gaan of pauzeren.

Leusden (Stedin)

De gemeente Leusden schrijft dat er geen volledige stop is op nieuwe aansluitingen, maar dat het vanaf januari 2027 moeilijker wordt om ze te realiseren en dat veel aanvragen daarom op een wachtlijst komen. De gemeente raadt aan om bij je netbeheerder na te vragen wat mogelijk is. Leusden noemt Stedin als netbeheerder.

De avondpiek en de actie "Vermijd de piek!"

Liander, Stedin en de gemeente Leusden noemen allemaal 16.00 tot 21.00 uur als drukste tijd. Leusden adviseert om de wasmachine, droger en vaatwasser te gebruiken en de auto te laden vóór 16.00 of na 21.00 uur. Apparaten voor gezondheid of veiligheid laat je gewoon aan.

In Leusden loopt de vrijwillige actie "Vermijd de piek!", georganiseerd door Energie van Utrecht en lokale organisaties, waaronder DEEL Leusden. Je doet mee via de app EnergieID met een koppeling aan je slimme meter. Meedoen kan als inwoner van Leusden met een slimme meter en een aansluiting bij Stedin; kies bij aanmelding voor DEEL Leusden. Aanmelden kan tot 1 december 2026.

Leusden noemt als uiterste maatregel dat TenneT tijdelijk delen van het net kan uitschakelen, en meldt dat er nu geen uitval gepland is. De Rijksoverheid schrijft dat de kans op afschakeling van huizen voorlopig niet groot is.

Wat je zelf kunt doen

Je hoeft netcongestie niet op te lossen, maar slim omgaan met stroom helpt het net en kan een verzwaring overbodig maken.

Verschuif vaste verbruikers. Zet de wasmachine of vaatwasser overdag aan als de zon schijnt, zoals Liander adviseert, of anders na 21.00 uur.
Laad de auto slim. Liander raadt aan de auto 's nachts te laden. Met een laadpaal kun je laden op een tijdschema of op lage tarieven; zie slim laden met een dynamisch tarief. Load balancing voorkomt dat de laadpaal je aansluiting overbelast; zie 1-fase of 3-fase laadpaal en load balancing.
Stuur de warmtepomp. Een warmtepomp is een grote verbruiker in de winteravond. Laat je installateur bekijken of de regeling buiten de piek kan voorverwarmen zonder dat je comfort inlevert. Of een hybride of all-electric warmtepomp past bij je aansluiting, lees je in hybride of all-electric warmtepomp.
Overweeg een thuisbatterij. Een batterij kan zonnestroom bewaren voor de avond en pieken in je eigen verbruik opvangen. Hij vergroot je aansluiting niet. Wanneer een batterij een alternatief is voor een verzwaring, staat in wachtlijst zwaardere aansluiting: helpt een thuisbatterij?
Laat eerst rekenen. Liander en Stedin adviseren om met een installateur te overleggen voordat je een verzwaring aanvraagt. Dat voorkomt onnodig wachten en kosten.

Zo check je jouw eigen adres

Gebruik de stroomnetchecker van je netbeheerder: Liander voor Nijkerk en Hoevelaken, Stedin voor Amersfoort en Leusden. Je vult postcode en huisnummer in. Liander waarschuwt dat een melding van voldoende ruimte geen garantie is zonder extra controle.
Een nieuwe of zwaardere aansluiting vraag je aan via mijnaansluiting.nl. Daar vind je ook je netbeheerder.
De landelijke capaciteitskaart van Netbeheer Nederland toont per gebied de ruimte voor afname en teruglevering. De kaart is voor iedereen toegankelijk, maar is bedoeld voor aansluitingen groter dan 3 x 80 ampère. Voor een woning geeft hij een regiobeeld, geen antwoord voor jouw adres.

Veelgestelde vragen

Krijg ik nog een zwaardere aansluiting?

Dat hangt af van je adres. In congestiegebieden komt een aanvraag sinds 1 juli 2026 op de wachtlijst en de wachttijd verschilt per gebied. Check de stroomnetchecker en laat eerst uitrekenen of een verzwaring echt nodig is.

Kan ik nog zonnepanelen nemen bij netcongestie?

Past de installatie binnen je bestaande aansluiting, dan hoef je geen verzwaring aan te vragen; Liander noemt dat een 1-fase 35 A-aansluiting ruimte biedt voor ongeveer 12 zonnepanelen. Is voor een grotere installatie een zwaardere aansluiting nodig, dan gelden de wachtlijstregels. Houd er rekening mee dat de omvormer bij spanningsproblemen tijdelijk kan uitvallen.

Kan ik nog een warmtepomp laten plaatsen?

Volgens Liander past een kleine hybride warmtepomp op een standaard 1-fase 35 A-aansluiting. Bij een grotere warmtepomp of meerdere zware verbruikers moet je uitrekenen of je aansluiting volstaat. Pas als dat niet zo is, speelt de wachtlijst.

Gaat de stroom uit door netcongestie?

De Rijksoverheid schrijft dat de kans op afschakeling van huizen voorlopig niet groot is. Leusden noemt tijdelijke afschakeling door TenneT als uiterste maatregel en meldt dat er nu geen uitval gepland is.

Wat is het verschil tussen de stroomnetchecker en de capaciteitskaart?

De stroomnetchecker van je netbeheerder kijkt naar jouw adres. De capaciteitskaart van Netbeheer Nederland toont de situatie per gebied en is bedoeld voor grote aansluitingen boven 3 x 80 ampère.

Je woning slim voorbereiden op een vol net

Wil je weten wat er op je huidige aansluiting past, met zonnepanelen, warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij? Bekijk onze uitleg over het stroomnet of neem contact op. Laad je zonder eigen oprit, lees dan ook wat er mag met een laadkabel over de stoep.